No skal det skrivast bok og lagast film om Thor Heyerdahl (1914-2002). Denne store, norske eventyraren sette i gang mange spennande prosjekt, og han kom med dristige idear. Det fekk han både ros og blest for, kanskje såpass mye at ein del kritiske spørsmål og innvendingar ikkje har sloppe til i Noreg.

Journalistprisen er ein heider til medlemmer av Norsk Journalistlag i Møre og Romsdal. På fylkesårsmøtet 4. oktober 2002 vart i alt seks æra. 

Eg har alltid undra meg over dette omgrepet, som vert brukt nesten som ei fornærming mot forfattarar som freistar å skrive seriøst. Ingen som tek sikte på å verte ein ny Ibsen, Garborg eller Hamsun likar å få ordet heimstaddikting slengt etter seg, skriv Daniel Vagstad

Eg har vore i cirka 40 land dei siste tjue åra, og eg har også fare mye i Noreg. Gjennom reisinga har eg gjort meg opp nokre tankar om korleis eg ønskjer å bli møtt som turist, og kva det er eg meiner burde vore annleis i Noreg som turistland.

Trygve Bull - ein fritenkjar i Forbundet 
-Det er ei misforståing at eg er så oppteken av religiøse problem, at eg er meir religiøs enn før. Nei, det er heller omvendt, seier Trygve Bull i dette intervjuet, som vart skrive for nokre år sia. Bull døydde vinteren 1999, og var kjend som motdagist, språkpolitikar, stiftar av SV og aktiv debattant. Fortida hans i det som nå er Norges Kristelige Studentforbund  kjenner få til.

Ein bokleg bakmann 
Gudmund Harildstad stikk seg ikkje fram. Men arbeidet han gjer, er viktig nok. Det er Gudmund som har sytt for at livsminna til den norskamerikanske pressemannen Kristian Prestgard har vorte gitt ut. To bøker av ein av dei fyrste lokalhistorikarane i Noreg, Ivar Kleiven frå Vågå, har han au redigert. Det er ikkje alt.

Den hemmelege forfattaren
I eit halvt års tid brukte han nesten all fritida si på å skrive ein roman. Ennå veit han ikkje om noko forlag vil gje ut verket, men han har i det minste hatt to lesarar. 

Herman lever i eit kjempeeksperiment
Frå august 1998 til våren 2000 underviste Herman Baskår folk på landsbygda i Sør-Afrika i kunsten å laga radioprogram. Overgangen var stor frå programleiarjobbar og sjefsstilling i NRK Petre. - Her er det valg og kaos og kriser på løpende bånd. Det er som å leve i midten av et kjempeeksperiment. Kjedelig kan man ihvertfall ikke si at livet i Sør-Afrika er, tasta Herman frå datamaskina si ein stad i Mandela-land. 

Frå Kopervik og Volda til NY og Norway Times 
Ragnhild Risholt studerte journalistikk i Volda med praksis i New York. Etter endt utdanning vende ho attende til USA, og vart redaktør og gift.

Kulturambassadøren Kamilla
Stor! Det er ordet Kamilla Aslaksen bruker om interessa for Noreg i Nederland. Frå  1994 til hausten 1999 arbeidde ho  som universitetslektor i norsk ved Universiteit van Amsterdam. Kvart år fullfører mellom fem og ti studentar hovudfag i norsk her.

Høgskule på Sunnmøre i 1698
I 1811 fekk Noreg sitt fyrste universitet, men alt i 1698 sat det ein kar på Sunnmøre og tenkte på ein annan akademisk institusjon, høgskulen. Og han skreiv om det.

Norsk i Nederland?
Ved Hoorn i Nederland ligg Marken. Namnet har staden fått etter Telemark, av innvandrarar frå Noreg for nokre hundreår sia. Der skal det bu ei dame som nå er 104 år gammal, og ho snakkar eit blandingsmål mellom nederlandsk og norsk. Kan dette vera sant?

1732 Høtten 
Den dagen eg skulle sjå 1732 Høtten, samla eg inntrykk som kunne setja storbyen i eit dårleg lys, slik at eg var stålsett mot det eg venta skulle møte meg . Eg fann ut at 1732 Høtten ikkje skildrar bygde-Noreg, men eit gudlaust samfunn. Og det er ein ganske god film.

Frå innsida av eit tidsskrift 
Tidsskriftet akt blir gitt ut av Norges Kristelige Studentforbund. Redaksjonsmøta i eit slikt tidsskrift er lærerike, og resultatet av høgtflygande tankar kan bli rett så bra. Og redaksjonen har ikkje glømt bildebibelen til Dore...

GUDMUND HARILDSTAD:

Garborg og Labråten - mål og namn
I grannelaget til Garborg-heimen på Labråten i Asker, budde det kring førre hundreårsskiftet fleire målfolk. Kjært barn har mange namn, heiter det gjerne, og målmiljøet kring Garborg-heimen hadde fleire namn - Målbakken, Måldalen, Målkroken og Svolkopp.

Omsetjaren Johannes Horvei
Johannes Horvei sette i si tid om ei mengd bøker frå engelsk til nynorsk. Namnet hans er no mesta gløymt, trass i at han har sett om verdskjende forfattarar til norsk. Det kan såleis vera verdt å skrive litt om Horvei, meiner Gudmund Harildstad. 

Garborg-klubb i Chicago i 1890-åra
Forfattaren Arne Garborg hadde også ein tilhengjarskare i USA. Med Garborg-året 2001 i tankane er det forvitneleg å vita at det på 1890-talet var ein Garborg-klubb i Chicago.

 

Her er det godt om plass…:På Vestads vevstad kan du få "netta" artiklar du har liggjande! Det er teke inn dikt og ferjesongar, ei utgreiing om media i Tanzania, og artiklar om ord, fenomen og media - og mye anna.

Korfor heiter det heimeside?
Ordet heimeside oppstod ganske sikkert som ein teknisk allegori. No har ordet kanskje også fått andre tydingar? Og det kan nok hende at ordet har framtida attom seg, meiner Hallvard Østrem.

Musikaren og songaren Guren Hagen har eit sjeldant fornamn. Dette namnet er ikkje så lett å bli klok på, om ein da ikkje har tilgang til Norsk personnamnleksikon.  

Stoltenbergs dødelege metaforar

”Vi må bekjempe terroren og ta det onde ved roten”, sa Jens Stoltenberg dagen etter angrepet på World Trade Center. Stoltenberg seier langt meir enn han sjølv forstår. Metaforane hans er dødelege, meiner Jan Fredrik Hovden.

Ma og pa - det fyrste vi sa?
Ein gong hørte eg at ordet 'om' skulle vere opphav til alle andre ord. Dette ordet har i fleire tusen år vorte brukt i bønn og meditasjon. Leppene rundar seg fyrst til den opne vokalen, og møtest så att til konsonanten, 'om'. Når eit spebarn ligg ved brystet til mor si og blir amma, skjer det same. Og snur ein på 'om' og legg til ein 'r', så blir ordet 'mor'. Er det det eldste ordet som finst?

Nå har jei vært i Oslo en uke
- å i ska vare herno ei veke te… Slik sa han det, romsdalingen i Oslo som ikkje riktig visste kor han høyrde heime i språket. Greitt nok det, eg må innrømme at eg knotar iblant, eg au, for eksempel når eg er i Finland eller Danmark. Det er betre å bli forstått enn ikkje å bli forstått, seier eit visdomsord, og stort sett held vi oss heime i språket vårt, her til lands.

Kvinnene i målstriden 
Rundt 1900 var etter måten mange kvinner med i striden for norsk språk, og dei fleste av dei var også kvinnesakskvinner. Synnøve Riste i Volda var ei av dei. 

Fare for det maltesiske språket
Det maltesiske språket står i fare for å bli massakrert, meiner undervisningsministeren på Malta. Den vesle øyrepublikken i Middelhavet har om lag 375 000 innbyggjarar, og det er engelsk som held på å kvele maltesisk.

Uråd å få patent på plattysk
Plattysk er for ulikt tysk til at det kan brukast når ein søkjer om patent. Derimot kan ein søkje om patent på tyske dialektar, har det tyske patentkontoret i München avgjort. 

Nyheiter om språk får vi hos Eurolang 
Nyheitstenesta Eurolang er noko språkinteresserte burde få med seg. Omtrent dagleg blir det lagt ut språknyheiter frå heile Europa på nettstaden til Eurolang. Her kan ein lese om arbeidet for å styrkje det skotske språket, om språkvedtak i Tyskland og språkbråk i Austerrike, for å nemne noko. 

Romaniatyskarane gjev seg ikkje
I Sibiu i Romania bur det berre om lag 2500 med tysk som morsmål. Likevel har byen tyskspråkleg ordførar. Det er vekeavisa Herrmannstädter Zeitung som fortel dette. Også denne avisa er eit bevis på at den gamle, tyske minoriteten i Romania ikkje forsvinn så lett.

Språkleg toleranse 
Det er ikkje noko nytt at det er strid om språk i Noreg. Rett som det er får vi høyre at det er unødvendig med sidemål, at det er for mykje nynorsk i media, og at det kostar å ha to målformer. Språksituasjonen i Noreg er spesiell, men uroa kring språk har parallellar i mange andre land. Kronikk trykt i Dagbladet. 

Jeg ha kjøpes en program 
"Saksøke var hen sist natt til ren off noe av de materiale at didn't behøve til blir på my PC. Jeg haven't lese boken på hvordan til do denne, men decided til gå ahead og sende deg en meddelelse."  Kva slags norsk er dette?

Ei tale for nynorsken 
I  1999 feira nynorsken eit lite og viktig jubileum. I 1929 vart det vedteke at målet Ivar Aasen arbeidde fram, skulle heite nynorsk. Det er meir schwung over namnet 'nynorsk' enn 'bokmål' - det signaliserer noko nytt og friskt.

Ferjesongar frå Vestlandet
Ferjene bind store delar av kyst-Noreg saman. Dei er til glede og irritasjon, ikkje minst det siste når ein ikkje rekk ferja, eller ikkje får plass. Hans Morten Sundnes har dikta ferjesongar som folk kan syngje med på.

På hyttetur med Matias Meand
No kan du lesa frå den ikkje utgitte romanen om Matias Meand! Matias er lærar og busett rett vest for Oslo. Han er med i eit offentleg utval i samband med tusenårsskiftet. Leiar for utvalet er Rannveig Hansen, ei New Age-prega dame Matias viser interesse for. I dette kapitlet er han på hyttetur med Kåre Willoch, Rannveig Hansen og andre i utvalet.

Svensk i Estland
I hundrevis av år har svensk vorte snakka i Estland. Da andre verdskrigen braut ut, var det om lag 8000 estlandssvenskar i landet. Nå reknar ein med at det berre er att eit par hundre som snakkar det gamle estlandssvenske språket. Men - ei ny "svenskebølgje" er på veg.

På kvar si side av gata – i kvart sitt land
Lengst sørvest i Danmark ligg landsbyen Rudbøl attmed elva Vidå. Det vil seia – på den eine sida av elva ligg Rudbøl, på brua står det grenseskilt til Tyskland, og dermed er vi i den tyske landsbyen Rosenkranz. Nesten. For på den tyske sida er det ein liten flik Danmark. 

Korfor skriv finlandssvenskane dikt?
Finlandssvensk etterkrigslitteratur er prega av borgarskap, kvinner og utkantområdet Österbotten. Språk og identitet viser seg på ulike måtar i den finlandssvenske prosadiktinga etter 1945. Og det er muleg språksituasjonen i Finland har gjort dei svenskspråklege i landet så ivrige til å skrive dikt.

Ord og ordoverleving i vågåmålet
Ein gudbrandsdøl veit kva 'Lugum' tyder. I ei ordliste med ord frå vågåmålet frå siste halvdel av 1700-talet står `lugum` skrivi med tydinga 'At være beqvem'. Her finn vi også uttrykket 'Klæva galin', som ikkje har noko med Kleva-gardane i Gausdal å gjera, men med å vera 'Meget forlibt' - vill etter å komma seg på kleven, soverommet ... Og adjektivet 'klevegalen' kan vel ha aktualitet i dag også. Men blir det brukt? 

Mållaget som ikkje er 
I nynorsk-Noreg er Ølve mållag noko heilt spesielt. Dette laget samlar nynorskfolk som vil støtte Noregs mållag utan å ha verv. Eit anna særlag er Internettet mållag - eller er det ikkje det? Laget har all aktiviteta si på nettet,  samlar folk frå heile verda, og ikkje alle av dei er nynorskbrukarar.

Frå skrivebordsskuffa til Setesdalsforlaget 
Ånund K. Homme kan oppfylle drømmen mange har om å gje ut bok. Forlaget hans. Setesdalsforlaget, har sia starten i 1997  komme med kring førti bøker og hefte. Rekordopplaget for ei bok er på heile (?) 200 eksemplar. Og at det ikkje er lett å få bokhandlarane til å selja bøkene til det vesle nynorskforlaget, opplevde Homme i Volda, i tjukkaste nynorskland. 

Smi mens liket er varmt....
"Etter det jeg har hørt om journalistenes arbeidsmetoder i forbindelse med drapet på Kristin i Hedrum, blir jeg helt kvalm." Det skriv ein nabo i eit tankevekkjande brev.

Giftermål og mord i Bergen
Teologen Absalon Pederson Beyer (1528-1575) skriver om alt fra merkelige skyer på himmelen til festligheter, drap og begravelser i sin dagbok fra Bergen. Noen smakebiter er nå lagt ut på nettet.

Dei døde snakkar...
I mellomkrigstida var spriritisme på mote i Noreg og Norden. Spiritsimebølgja rir ikkje akkurat breiddegradane våre nå som da mediet Ingeborg frå Østfold var aktiv... Ho og andre meinte dei fekk bodskap frå "den andre verda", og kan det vera noko i det? 

Kvinner forstår  vanskelege ord!
I eit par tiår har det vore ei uomstridd (?) sanning at kvinner forstår færre vanskelege ord  enn menn. Slik er det nok ikkje i dag, syner undersøkinga KVON.

RadioDirectory - norsk radiobase på internett
Wilhelm Andreas Eilertsen heiter mannen bak den verdsomspennande radiobasen RadioDirectory. Sia januar 1998 har han samla opplysningar om radiostasjonar, programleiarar, radiohjelpemiddel og alt muleg anna som har med radio å gjera. Snautt eitt år etter nærma talet på oppføringar seg 5000.

BJARTE ALME:

Ut i verda

Stundom kan vi lese om dei tyske byane Cologne og Munich, om austerrikske Vienna, og dei italienske Venedig og Neapel. Dei tre første namna blir brukte i engelsk, dei to siste i tysk, men ikkje i dei landa der byane ligg.

Fast food frå prestane
I seinare år, alltid i perioden mellom karnevalstida og påske, har eg falle i stavar over eit ord frå forkynnar- og presteskapet. No er eg ikkje av dei flittigaste til å høyre på dei som tolkar Herrens ord, men eitt av dei har hengt seg fast (!). Ordet er faste, faaaste, skriv Bjarte Alme.

Håndvåpen til plage
Det har vært holdt en konferanse om eller mot håndvåpen. I tilfelle et forbud, blir det viktig å få klart for seg hva dette egentlig handler om. Bjarte Alme har undersøkt kva som ligg i omgrepet handvåpen.

«Holocaust» - ei gjendøyping
Iblant hender det at gamle og nærmast ukjende ord bryt opp frå eit skuggetilvære i større ordbøker, og blir allemannseige under ei ny tyding. Dette hende for få år sidan med ordet «holocaust».

Jåleri med ord
Vi som kom til verda eit halvt saeculum pluss eit decennium og vel så det før utgangen av vårt millennium, er nok ikkje heilt oppdaterte og fancy i ordforrådet. Men vi trur vel vi er gamle nok til å seie frå om det vi ser som dårskap og jåleri i allmenn språkbruk, skriv Bjarte Alme. 

GUNNAR LINDGREN:

Nattvardsgång bakom trosridån
När ni på er semester i Nordeuropa har litet tid över, kan jag verkligen rekommendera en utflykt till andra sidan trosridån för att få en god bild av katolikens levnadsvillkor. Som svensk och präglad av den evangelisk-lutherska tron kan det vara givande att vidga sina vyer, genom att ta del av andra trosåskådningar. 

Skorpor - det hemliga vapnet
Ett matrecept har troligen använts för första gången på mer än 280 år. En professor i Uppsala har låtit baka skorpor efter ett recept från 1717. Dessa skorpor skulle användas i Karl XII:s fälttåg mot Norge. Karl införde en nymodighet i krigföringen, att man skulle ha med sig egen mat i fälttåget! - Gunnar Lindgren har leitt i arkiv, og fortel om brødet som kunne ha endra historia. Oppskrifta og ein rapport om jakta på henne er også å lese. 

Arland och Arlanda
Vi har alla ställt oss frågan vem som besudlade det stolta, fornnordiska namnet Arland med det parasitiskt pådyvlade -a. I det följande presenteras svaret på denna gåta som har gäckat den flygburna befolkningen, skriv Gunnar Lindgren. 

INDIA:
All India Radio - stor dekning og få (?) lyttarar
I India er det to medium som gjeld, fjernsyn og avis. Ingen av dei mediefolka eg møtte i landet sa dei brukte å høre på radioen, men derimot uttalte dei seg temmeleg kritisk om All India Radio. På fire veker hørte eg radio berre eit par gonger, men det kunne eg vel ikkje fortelja radiodirektør Rao? 

Vanskeleg, men muleg å skrive kritisk i Kodagu Front
- Da vi ville skrive om ulovleg hogst, vart vi bodne gratis tømmer. Vi skreiv, og mange mista arbeidet. Men det er ikkje lett å skrive kritisk her, fortel G. Rajendra. Han er redaktør i den sørindiske lokalavisa Kodagu Front, "The Newspaper with a difference". 

I hinduistavisa Hosadigantha
Avisa Hosadigantha ligg lengst ned i ein blindveg i eit kaotisk industriområde rett nord for byen Mangalore i sørvest-India. Etter at vi har kjørt forbi nedslitte bygningar og nokre kyr, kjem vi i styrtregn til avishuset der Aravind Bijor er sjefredaktør. Her bruker journalistane det meste av tida si på avskrifts- og omsetjingsarbeid. 

Frå frigjeringsmiddel til pengepresse
Mahatma Gandhi var journalist og redaktør for to aviser. Nehru var også avisredaktør. I India har politikk og journalistikk gått hand i hand, fortel Varadesh T. Hiregange. Han er journalist i Deccan Herald, ei av dei store engelskspråklege avisene i India. Hiregange meiner journalistikken i landet har utvikla seg frå å vera eit verkemiddel i frigjeringa til å bli eit produkt. 

Volda-Mangalore 1-1 
Høgskulen i Volda har i fleire år samarbeidd med Mangalore University i den sørvestindiske delstaten Karnataka. 

Media in India as independent as in the US

Less about environement in Indian press

Mitt India: Bilde (med noko rot, dessverre) + tekst om trafikk, handel, Taj Mahal, kaffi, politikk

Spåmann: -Du blir aldri rik!

Uventa utfall i kritisk intervju

Dikt på vevstaden: Til glede for diktvenner - no kan de lese to barnedikt, dikt om ro og vind, og dikt om tru og trøyst på Vestads vevstad