Dette spørsmålet ville aldri ha vorte stilt. Men hadde vi skifta ut ’bokmål’ med ’nynorsk’, er ikkje spørsmålet like unaturleg. Her skal du få svar.

Ja, media vil ha nynorskfolk. Men ikkje nødvendigvis, ikkje alle og ikkje over alt. Og det er nødvendig å skilje mellom etermedia og andre medium. I radio og fjernsyn er det rom for nynorskbrukarar, både i NRK, TV2 og P4. I NRK lyt folk velje mellom bokmål og nynorsk når dei skal arbeide med nyheiter, og det er ei kjent sak at ikkje alle av oss passar til å snakke noko som liknar bokmål, eller vil det.

Nynorsk = nyheitsspråk?

Språkpolitikken dei store radio- og fjernsynsselskapa har lagt seg på, varierer noko, men iallfall i nyheitssamanheng er det ikkje noka uttalt ulempe at folk held seg til nynorsken. Vi kan sjå at det kan skorte på nynorske undertekstar i TV2, men det er ei anna sak. I private lokal-tv-stasjonar hender det seg au at nyheitsfolk bruker nynorsk.

I andre programsamanhengar er det ikkje så vanleg å møte nynorskbrukarar i dag, og det har to årsaker. For det fyrste kan det nok hende at dei som soknar til nynorsken, vel å bruke dialekt, og ofte rettar dialekten meir etter bokmålet når dei føler at talemålet ikkje strekkjer til. For det andre kan det hende at det manglar unge nynorskfolk som ønskjer å arbeide med for eksempel underhaldning og ungdomsprogram. Eg håper ikkje det er slik at dei som sit og bestemmer meiner at nynorsk er bra til nyheiter (og dikt!), men passar dårleg i andre samanhengar. Det kan jo yngre folk med nynorsk som hjertespråk gjere noko med.

Oslo, Bergen, Trondheim og Lillehammer er viktige stader i kringkastings-Noreg, byar der du som nynorskbrukar kan få bruke hovudmålet i etermedia. Dessutan finst det jo distriktskontor og lokalredaksjonar i heile landet, og mange stader finst det ein god slump nynorskfolk, også utafor Vestlandet. Det gjeld mellom anna NRK-sendingane som dekkjer Buskerud, Hedmark-Oppland, Telemark og Trøndelags-fylka. I NRK Finnmark har det vore tilsette som bruker nynorsk, og nå har det au dukka opp nynorsk i sendingane til NRK Austlandssendinga. Verda går framover! I etermedia kan folk som bruke nynorsk få gjere det, om ikkje i alle redaksjonar og programsamanhengar, så i det minste i alle landsdelar.

Mange nynorskaviser

Så var det avisene. Medieforskaren Øystein Sande fann ut at det vart gitt ut 65 aviser med nynorsk som einaste eller dominerande målform i år 2000. Det er ikkje lite. Det er faktisk over tretti prosent av alle avistitlane i Noreg. Dei fleste av desse avisene kjem ut i vestlandsfylka frå Rogaland i sør til Møre og Romsdal i nord, men også i Oppland, Buskerud, Telemark og Aust-Agder. Avisene er oftast små, og står for ein liten del av det samla avisopplaget i Noreg.

Men - i tillegg blir nynorsk brukt i store regionaviser som GD (Lillehammer), Varden (Porsgrunn), Stavanger Aftenblad, Haugesunds Avis, Sunnmørsposten (Ålesund) og Romsdals Budstikke (Molde). Andre regionaviser kan også ha artiklar og reportasjar på nynorsk, som Agderposten (Arendal) og Fædrelandsvennen (Kristiansand). Vi ser altså at  nynorsk er brukt i aviser i tre av landsdelane.

Somme av regionavisene har nok reglar som gjer at bokmål skal brukast om stoff frå visse kommunar, medan nynorsk skal brukast frå andre. Ikkje alle aviser har slike reglar, og det finst også bokmålsaviser som kan la noko stoff vere på bokmål. Ei eg studerte journalistikk saman med, fortalde at lokalavisa ho arbeidde i i Sør-Trøndelag, let henne skrive enkelte intervju og reportasjar på nynorsk. For somme aviser vil det at ein bruker nynorsk, vere ein fordel, medan målforma ikkje har så mye å seie for andre.

Arbeidsmarknaden for folk som vil bruke nynorsk i media er enda større. For det er ikkje alle som er like interesserte i lokaljournalistikk, og da finst det ein del riksaviser som har nynorsk i spaltene sine. Det er mellom anna Klassekampen, Nationen og Vårt Land, og vekeaviser som Bondebladet, Folket og Folkets Framtid. Dag og Tid og Nynorsk Pressekontor bruker ikkje anna enn nynorsk.  

Opp til folk sjølv

Alle desse avisene og kringkastingsselskapa ønskjer å prøve nye folk, og ofte gjer dei det om sommarane. Det finst altså mange mulege arbeidsplassar for unge menneske som vil prøve seg i journalistyrket, og vil gjere det med nynorsk som arbeidsspråk. Bildet er ikkje så svart for nynorsken og nynorskbrukarane som ein kan tru ut frå at journalistar ikkje får bruke målforma si i Aftenposten, Dagbladet, Dagens Næringsliv, Dagsavisen, Finansavisen og VG Alle desse avisene ønskjer å prøve nye folk, og ofte gjer dei det om sommarane. Det finst altså flust av mulege arbeidsplassar for unge menneske som vil prøve seg i journalistyrket, og vil gjere det med nynorsk som arbeidsspråk.. Det finst flust av redaksjonar som krev, ønskjer, prioriterer eller godtek at dei tilsette bruker nynorsk i arbeidet. Men dermed er det også opp til folk som vil arbeide i media å bruke nynorsk der dei kan. Vilje må til.  

Av Jon Peder Vestad.

Artikkelen er skriven for www.magasinett.no, og lagt ut på Vestads vevstad 30. juni 2003.