Ut i verda

Stundom kan vi lese om dei tyske byane Cologne og Munich, om østerrikske Vienna, og dei italienske Venedig og Neapel. Dei tre første blir brukt i engelsk, dei to siste i tysk, men desse namna blir ikkje brukte i dei landa der byane ligg.

Som norske vil vi seie og skrive Køln, München, Wien, Venezia og Napoli, som dei innfødde der, men det er kanskje berre fordi vi er eit lite folk med eit lite språksamfunn. Det er helst dei store nasjonane som har valt å skrive framande namn på sin måte, så kan dei sære utlendingane berre seie kva dei vil…

Ikkje France på norsk

Men også på norsk har vi eigne variantar av utanlandske namn: Frankrike og Tyskland er fellesskandinaviske namn, Færøyane er sjølvsagt norsk, for ikkje å snakke om De forente stater eller Sambandsstatane. Men vi har likevel, saman med andre nordiske land, ein hovudregel om at utanlandske geografiske namn så langt råd skal ha same forma som er brukt i vedkommande land. Men dette blir sjølvsagt vanskeleg i heilt framande land og verdsdeler, med andre alfabet. India heiter i grunnen ikkje India i India, og vi kan også vanskeleg skrive Kina på kinesisk.

Det er lettast å følgje denne regelen når det gjeld delar av verda som har vårt alfabet, og med språkdominans av til dømes engelsk eller spansk. Men også her kan det vere fallgruver: Vi skriv altså Canada, men kvifor skriv vi så kanadiar og kanadisk? Sjølvsagt – fordi kanadiar og kanadisk er norske ord! Alternativet hadde vore Canadian…

By i Belgia

Kva heiter hovudstaden i Belgia, som mange også kallar hovudstaden i Europa? Truleg gir halvparten av norske journalistar seg straks til å leite på tastaturet sitt etter teiknet eller bokstaven ü.  Nokså unødvendig. Rett nok heiter byen også Brüssel, men strengt rekna er det i grunnen berre på tysk. På fransk heiter det Bruxelles, på flamsk/nederlandsk Brussel, og dette er dei to store offisielle nasjonalspråka i landet. Det tredje er tysk, som blir brukt av eit ørlite Det enklaste alternativet frå vår synsvinkel må vel vere nettopp Brussel, utan tøddel.

Av Bjarte Alme

Lagt ut på nettet 9. august 2002